रमेश र सुजन दुवै बजारमा Long-term Investing को कला सिक्ने प्रयास गर्दै थिए। एक दिन रमेशले एउटा निश्चित कम्पनीको Share मूल्य ह्वात्तै बढिरहेको देख्यो। सामाजिक सञ्जाल र बजारमा त्यसैको चर्चा चुलिएको सुनेपछि उसले मनमनै सोच्यो, “सबैले यही कम्पनीको सेयर किनिरहेका छन्, पक्कै पनि यो अझै माथि जान्छ, म पनि तुरुन्तै किनिहाल्छु।” उसले कम्पनीको आन्तरिक अवस्थाबारे कुनै अध्ययन गरेन। न त उसले कम्पनीको व्यवसाय बुझ्यो, न नाफा हेऱ्यो, न त कम्पनीको वास्तविक वित्तीय स्थिति नै जाँच्ने कष्ट गर्यो। परिणामस्वरुप, केही महिनापछि बजारको मुड बदलिने बित्तिकै उक्त Share Price तीव्र गतिमा घट्न थाल्यो र रमेश गम्भीर अन्योल तथा मानसिक तनावमा पर्यो।
उता सुजनले भने विवेकपूर्ण र विल्कुलै फरक बाटो अपनाएको थियो। उसले सेयरको मूल्य हेरेर दौडिनु भन्दा पहिले कम्पनीको भित्री संरचनालाई गहिराइबाट बुझ्न थाल्यो। उसले आफूलाई केही तार्किक प्रश्नहरू सोध्न थाल्यो, जस्तै: “यो कम्पनीले वास्तवमा बजारमा कसरी पैसा कमाउँछ? विगतका वर्षहरूमा यसको खुद नाफा निरन्तर बढिरहेको छ कि छैन? कम्पनी सञ्चालन गर्नका लागि लिइएको ऋण धेरै छ कि छैन? र यसलाई चलाउने व्यवस्थापन कस्तो छ?” उसले बजारको स्क्रिनमा देखिने Share भन्दा पहिले त्यसको पछाडि लुकेको वास्तविक व्यवसाय हेऱ्यो। लगानी गर्नुपूर्व कम्पनीको यसरी गरिने मर्मज्ञ र वस्तुपरक मूल्यांकनको प्रक्रियालाई नै वित्तीय क्षेत्रमा Fundamental Analysis वा आधारभूत विश्लेषण भनिन्छ।
अघिल्लो Chapter मा हामीले एउटा अत्यन्तै महत्वपूर्ण र जीवनोपयोगी कुरा सिकिसकेका छौँ कि शेयर बजारबाट शेयर किन्नु भनेको कुनै कागजको टुक्रामा सट्टाबाजी गर्नु होइन, बरु एउटा वास्तविक व्यवसायको सानो हिस्साको कानुनी मालिक बन्नु हो। यदि हामी आफ्नो मिहिनेतको पूँजी लगाएर कुनै व्यवसायको वैध हिस्सा किनिरहेका छौँ भने, त्यो व्यवसाय भित्रभित्रै कति बलियो वा कमजोर छ भन्ने कुरा बुझ्नु हाम्रो पहिलो कर्तव्य र कानुनी आवश्यकता बन्न जान्छ। ठीक त्यसैका लागि नै Fundamental Analysis को हतियार आवश्यक हुन्छ।
छोटो अवधिको Trading मा बजारको प्राविधिक Chart र मूल्यको उतारचढाव मुख्य हतियार र मार्गनिर्देशक हुन्छ भने दीर्घकालीन Investing को संसारमा Fundamental Analysis नै लगानीकर्ताको सबैभन्दा भरपर्दो र शक्तिशाली मुख्य हतियार हो। यदि कुनै पनि लगानीकर्ताले फन्डामेन्टल एनालिसिसको यो आधारभूत जगलाई बुझ्न सकेन भने, उसको Long-term Investing को यात्रा कुनै ठोस योजना बिना केवल अन्धविश्वास, भाग्य र अनुमानमा आधारित एउटा घातक खेल मात्र हुन पुग्छ।
Fundamental Analysis भनेको कुनै पनि सूचीकृत कम्पनी आर्थिक रूपमा वास्तवमा कति बलियो, सुरक्षित र नाफामूलक छ भन्ने कुराको वैज्ञानिक र सन्तुलित अध्ययन गर्ने प्रक्रिया हो। यस विश्लेषणले समग्रमा एउटै मुख्य प्रश्नको ठोस र गणितीय उत्तर खोज्ने प्रयास गर्छ: “यो कम्पनीले वर्तमान समयमा गरिरहेको प्रदर्शनका आधारमा भविष्यमा अझ बढी प्रगति र विस्तार गर्न सक्ने सम्भावना कति छ?”
यस गम्भीर निष्कर्षमा पुग्नका लागि एउटा सचेत Investor ले कम्पनीको मुख्य व्यापारिक मोडेल, वार्षिक रूपमा आर्जन गर्ने नाफा, कम्पनीको नाममा रहेको कुल सम्पत्ति, बजार र बैंकहरूबाट लिइएको ऋणको भार, सञ्चालकहरूको कार्यक्षमता तथा कम्पनीको भावी वृद्धि दर जस्ता महत्वपूर्ण विषयहरूको मिहिन अध्ययन गर्छ।
कल्पना गर्नुहोस्, तपाईंको गाउँ वा शहरमा कसैले एउटा फेन्सी पसल वा रेस्टुरेन्ट खोल्दैछ र तपाईंलाई त्यसमा साझेदार (Partner) बन्न प्रस्ताव गर्छ। के तपाईं त्यस व्यवसायको बारेमा केही पनि नबुझी आफ्नो खल्तीको लाखौँ रुपैयाँ आँखा चिम्लेर लगानी गर्नुहुन्छ? पक्कै पनि गर्नुहुन्न। तपाईं पैसा हाल्नु अघि पसलको सञ्चालकलाई धेरै प्रश्नहरू सोध्नुहुन्छ, जस्तै: “यो पसलले मुख्य रूपमा के सामान बेच्छ? यसका लक्षित ग्राहकहरू को-को हुन्? यहाँ दैनिक कत्तिको बिक्री हुन्छ र सबै खर्च कटाएर महिनाको खुद नाफा कति बचिरहेको छ?” ठीक यही व्यावहारिक नियम शेयर मार्केटमा पनि हुबहु लागू हुन्छ। बजारमा सूचीकृत ठूला कम्पनीहरूको शेयर किन्नु अघि पनि तिनको व्यवसायलाई यसरी नै खोतलेर बुझ्नु अनिवार्य हुन्छ।
यो Fundamental Analysis को यात्रा सुरु गर्दा सोधिने सबैभन्दा पहिलो र अनिवार्य प्राथमिक प्रश्न हो। उदाहरणका लागि बजारका विभिन्न सेक्टरका कम्पनीहरूको आम्दानी गर्ने तरिका विल्कुलै फरक हुन्छ:
एक वाणिज्य वा विकास Bank ले सर्वसाधारणबाट निक्षेप संकलन गरी उद्योगी तथा व्यवसायीहरूलाई कर्जा (Loan) प्रवाह गर्छ र सो कर्जाबाट प्राप्त हुने ब्याज आम्दानी (Interest Income) तथा सेवा शुल्क मार्फत पैसा कमाउँछ।
एउटा Hydropower कम्पनीले प्रकृतिको पानीलाई प्रयोग गरी आफ्नो पावरहाउस मार्फत विद्युत उत्पादन गर्छ र सो उत्पादित बिजुली नेपाल विद्युत प्राधिकरणलाई तोकिएको दरमा बिक्री गरेर आम्दानी गर्छ।
एउटा Insurance (बीमा) कम्पनीले बजारका ग्राहकहरूको जीवन वा सम्पत्तिको जोखिम वहन गरेबापत तिनीहरूबाट नियमित रूपमा संकलन गर्ने बीमा शुल्क (Insurance Premium) र सो पूँजीलाई अन्य सुरक्षित क्षेत्रमा लगानी गरेर आम्दानी गर्छ।
त्यसैले एउटा कुशल इन्भेस्टरले चार्टको रङ हेर्नु भन्दा पहिले सम्बन्धित कम्पनीको Business Model लाई स्पष्ट रूपमा बुझ्नुपर्छ।
Revenue भनेको कुनै पनि कम्पनीले एक निश्चित अवधि (जस्तै एक त्रैमासिक वा एक वर्ष) भित्र आफ्नो मुख्य व्यवसाय, वस्तु वा सेवा बिक्री गरेर संकलन गरेको कुल आम्दानी (Gross Income) हो। यसलाई वित्तीय प्रतिवेदनको नाफा नोक्सान हिसाबमा सबैभन्दा माथि राखिने हुनाले बिक्री वा आम्दानीको प्रारम्भिक स्तर (Top-Line) पनि भन्न सकिन्छ। यदि कुनै कम्पनीको Revenue वर्षौँदेखि समयसँगै लगातार बढिरहेको छ भने, त्यसले बजारमा उक्त कम्पनीको सामान वा सेवाको माग बलियो र बढ्दो क्रममा छ भन्ने सकारात्मक संकेत गर्छ। तर कम्पनी बलियो छ कि छैन भनेर केवल रेभेन्यु मात्र हेरेर अन्तिम निर्णय लिन भने कति पनि मिल्दैन।
कम्पनीले बजारमा वस्तु वा सेवा बिक्री गरेर कमाएको कुल आम्दानी (Revenue) बाट व्यवसाय सञ्चालन गर्दा लागेका तमाम खर्चहरू (जस्तै कर्मचारीको तलब, कच्चा पदार्थको मूल्य, उद्योगको भाडा, बैंकको ब्याज र सरकारलाई बुझाउनुपर्ने कर) घटाइसकेपछि बाँकी रहने खुद रकम नै Profit (शुद्ध नाफा वा Net Profit) हो। यसलाई सरल गणितीय सुत्रमा यसरी हेर्न सकिन्छ:
Net Profit = Revenue − कुल खर्च (तलब + कच्चा पदार्थ + भाडा + ब्याज + कर)
कम्पनीको आन्तरिक वित्तीय स्वास्थ्य राम्रो हुनका लागि र सेयरधनीले लाभांश पाउनका लागि कम्पनीको शुद्ध Profit प्रत्येक वर्ष निरन्तर र दिगो रूपमा बढ्दै जानु सामान्यतया सबैभन्दा उत्तम संकेत मानिन्छ।
बजारमा कतिपय अवस्थामा कुनै कम्पनीको कुल Revenue वा व्यापारको आकार निकै ठूलो र लोभलाग्दो देखिन सक्छ, तर आन्तरिक कुप्रबन्धन वा उच्च खर्चका कारण कम्पनीको वास्तविक Profit भने एकदमै नगण्य वा शून्य हुन सक्छ। यसलाई एउटा सरल व्यावहारिक उदाहरणबाट बुझौँ:
कम्पनी A ले वर्षभरीमा १०० करोड रुपैयाँ बराबरको ठूलो व्यवसाय (Revenue) गर्यो। तर त्यस व्यवसायलाई चलाउनका लागि उसको कुल खर्च ९८ करोड रुपैयाँ भयो। यस अवस्थामा कम्पनीको खुद नाफा मात्र 100 - 98 = 2 करोड रुपैयाँ हुन आयो।
अर्कोतर्फ, कम्पनी B ले वर्षभरीमा केवल ५० करोड रुपैयाँको मात्र मध्यम व्यवसाय (Revenue) गर्यो। तर आफ्नो किफायती र उत्कृष्ट व्यवस्थापनका कारण उसको कुल खर्च जम्मा ३० करोड रुपैयाँ मात्र भयो। यस अवस्थामा कम्पनीको खुद नाफा 50 - 30 = 20 करोड रुपैयाँ हुन आयो।
यहाँ स्पष्ट रूपमा कम्पनी B को कुल रेभेन्यु कम्पनी A को भन्दा आधा कम भए तापनि, आन्तरिक कार्यक्षमता, नाफा कमाउने शक्ति र लगानीकर्तालाई प्रतिफल दिने क्षमताका आधारमा कम्पनी B धेरै गुणा बढी प्रभावकारी, सुरक्षित र बलियो देखिन्छ।
आफ्नो व्यवसाय विस्तार गर्नका लागि बैंक वा बजारबाट केही मात्रामा ऋण लिनु व्यवसायिक नियम भित्रै पर्छ, तर आफ्नो हैसियत भन्दा अत्यधिक धेरै ऋण (High Debt) बोकेको कम्पनी लगानीका लागि सधैँ उच्च जोखिमपूर्ण मानिन्छ। विशेष गरी देशको अर्थतन्त्रमा उतारचढाव आउँदा, बैंकहरूको ब्याजदर ह्वात्तै बढ्दा वा कम्पनीको व्यवसायमा केही मन्दी आउँदा, ऋण र त्यसको चर्को ब्याज तिर्नुपर्ने कडा दबाबका कारण धेरै ऋण भएका कम्पनीहरू टाट पल्टिने वा बन्द हुने गम्भीर जोखिममा पर्छन्। त्यसैले एउटा सचेत इन्भेस्टरले कम्पनीको कुल पूँजीको अनुपातमा ऋणको मात्रा कति छ भनेर अनिवार्य रूपमा जाँच्ने गर्छ।
एउटै प्रकृतिको व्यवसाय र समान बजार हुँदाहुँदै पनि दुईवटा फरक-फरक कम्पनीको व्यवस्थापन टोलीको दक्षताका कारण तिनीहरूको नतिजामा जमिन-आसमानको फरक आउन सक्छ। एउटा दूरदर्शी, इमानदार र कुशल Management ले बजारको कडा प्रतिस्पर्धा र संकटको समयमा पनि सही र साहसिक व्यावसायिक निर्णयहरू लिन्छ, वित्तीय जोखिमहरूको अग्रिम व्यवस्थापन गर्छ र सेयरधनीहरूको पूँजी वृद्धि गर्नका लागि स्पष्ट दीर्घकालीन योजनाहरू तर्जुमा गर्छ। यसको विपरित, कमजोर वा अपारदर्शी छवि भएको व्यवस्थापनले सुनौलो अवसरलाई पनि संकटमा बदलिदिन सक्छ। त्यसैले कम्पनीको नेतृत्व कसको हातमा छ भन्ने कुरा फन्डामेन्टल एनालिसिसको एउटा मुख्य कडी हो।
दीर्घकालीन इन्भेस्टरहरूले कम्पनीको वर्तमान रूपलाई मात्र हेर्दैनन्, उनीहरू सधैँ कम्पनीको सुदूर भविष्यलाई नियाल्ने गर्छन्। आजको दिनमा कम्पनीले राम्रो प्रदर्शन गरिरहेको छ भन्दैमा मात्र पुग्दैन; के यो कम्पनी आगामी ५ वा १० वर्षपछि पनि बजारमा यसरी नै टिकेर अहिलेको भन्दा अझ ठूलो र अझ बढी नाफामूलक बन्न सक्छ कि सक्दैन? यो प्रश्न लगानीको प्रतिफलका लागि अझ बढी निर्णायक हुन्छ। त्यसैले विश्लेषणको क्रममा कम्पनीको Profit Growth (नाफाको वृद्धि दर), Revenue Growth (बिक्रीको वृद्धि दर) र नयाँ-नयाँ आयोजना वा शाखाहरूको विस्तार (Business Expansion) जस्ता सूचकहरूलाई गम्भीरतापूर्वक अध्ययन गरिन्छ।
यो कुरा प्रत्येक लगानीकर्ताले आफ्नो मस्तिष्कमा सधैँका लागि गहिरोसँग अङ्कित गर्नु आवश्यक छ कि Fundamental Analysis भनेको भविष्यमा के हुन्छ भनी शत-प्रतिशत ग्यारेन्टीका साथ बताउने कुनै दैवी जादू वा चटक होइन। यस विश्लेषणले केवल कम्पनीको विगत र वर्तमानको वित्तीय तथ्याङ्कलाई केलाएर भविष्यमा उसले गर्न सक्ने प्रगतिको वैज्ञानिक सम्भाव्यता (Probability) र सुरक्षाको ढाल बुझ्न मात्र मद्दत गर्ने हो। संसारकै सबैभन्दा उत्कृष्ट र ऐतिहासिक रूपमा बलियो प्रमाणित भएको कम्पनी पनि भविष्यमा आउने अचानकको नीतिगत परिवर्तन, प्राकृतिक प्रकोप वा विश्वव्यापी आर्थिक मन्दी जस्ता अप्रत्याशित चुनौतीहरूका कारण संकटमा पर्न सक्छ। त्यसैले शेयर बजारमा व्यापारिक जोखिम सधैँ र सर्वत्र विद्यमान रहन्छ।
हाम्रो नेपाल शेयर बजार (NEPSE) को वास्तविक धरातललाई हेर्ने हो भने यहाँका धेरैजसो सर्वसाधारण लगानीकर्ताहरू कम्पनीको भित्री वित्तीय अवस्था र व्यवसायको बारेमा सामान्य जानकारी समेत नराखी, केवल सामाजिक सञ्जालमा कसैले नाम उच्चारण गरिदिएको वा हल्ला चलाइदिएको भरमा आफ्नो जीवनभरको कमाइ लगानी गरिरहेका हुन्छन्। तर बजारका सीमित प्रोफेशनल र सफल इन्भेस्टरहरूले भने यस्ता सतही हल्लाहरूको पछि नदौडिएर कम्पनीहरूले त्रैमासिक वा वार्षिक रूपमा सार्वजनिक गर्ने आधिकारिक वित्तीय विवरणहरू (Financial Statements), वार्षिक प्रतिवेदन (Annual Report) र कम्पनीका व्यवस्थापकीय सूचनाहरू जस्ता भरपर्दो स्रोतहरूको सूक्ष्म अध्ययन गर्छन्।
नेपालको सन्दर्भमा कम्पनीसँग सम्बन्धित वित्तीय तथ्याङ्कहरू, नियामक निकायका नियमहरू, विभिन्न क्षेत्रका करका दरहरू, लाभांश सम्बन्धी नीति वा नेपाल धितोपत्र बोर्ड (SEBON), नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (NEPSE), राष्ट्र बैंक वा बीमा प्राधिकरणका नीतिगत व्यवस्थाहरू समय र परिस्थिति अनुसार निरन्तर परिवर्तन भइरहन सक्छन्। त्यसैले नेप्सेमा लगानी गर्नु अघि सधैँ सम्बन्धित कम्पनीको पछिल्लो वित्तीय विवरण, नेप्सेको आधिकारिक वेबसाइट, सिडिएससी (CDSC) वा अन्य आधिकारिक सरकारी स्रोतहरूबाट नवीनतम र परिमार्जित जानकारी आफैँले पुष्टि गरेर मात्र अगाडि बढ्नु बुद्धिमानी र सुरक्षित हुन्छ।
मानव मनोविज्ञान सधैँ सजिलो, छिटो र विना मिहिनेतको तयारी बाटो खोज्न लालायित हुन्छ। त्यसैले धेरैजसो मानिसहरू कम्पनीको वित्तीय विवरण पढेर टाउको दुखाउनुको सट्टा कसैले मलाई सिधै “यो Share आजै किन्ने कि नकिन्ने वा कुन कम्पनी किन्दा ठ्याक्कै पैसा डबल हुन्छ?” भन्ने खालको छोटो र रेडिमेड उत्तर दिओस् भन्ने चाहना राख्छन्।
तर वास्तविक र दिगो इन्भेस्टिङको दुनियाँमा यस्ता छोटो र जादुई उत्तरहरूको कुनै अस्तित्व हुँदैन। एउटा साँचो र सफल इन्भेस्टर सधैँ बजारमा उत्सुक र जिज्ञासु स्वभावको हुन्छ। ऊ कुनै पनि कम्पनीको सेयर किन्नु अघि त्यसको व्यापारिक मोडेल, नाफा कमाउने स्रोत र व्यवस्थापनको शुद्धता बुझ्नका लागि पर्याप्त समय र ऊर्जा लगानी गर्छ। यही अध्ययनशील र जिम्मेवार बानीले नै उसलाई बजारको ठूलो गिरावटमा पनि सही र अडिग निर्णय लिन मद्दत गर्दछ।
बजारमा सुनिने कुनै कम्पनीको आकर्षक कथा (Good Story) र वास्तविक वित्तीय विवरणमा बलियो देखिएको कम्पनी (Good Company) हुनु विल्कुलै फरक कुराहरू हुन्। त्यसैले केवल हल्ला र आकर्षक प्रलोभनका कथाहरूमा बहकिनु भन्दा पहिले कम्पनीको वास्तविक वित्तीय प्रतिवेदन र ब्यालेन्स सिटको ठोस धरातल अध्ययन गर्नु नै पूँजी सुरक्षाको पहिलो नियम हो।
मानौँ बजारमा एउटै सेक्टरमा काम गर्ने दुईवटा फरक-फरक कम्पनीहरू उपलब्ध छन्, जसमा एक दीर्घकालीन लगानीकर्ताले आफ्नो पूँजी लगानी गर्ने सोच बनाइरहेको छ।
कम्पनी A को कुल बिक्री (Revenue) र खुद नाफा (Profit) विगत ५ वर्षदेखि लगातार बढ्दो क्रममा छ, कम्पनीमाथि बैंकको ऋण एकदमै न्यून र नियन्त्रणमा छ, र यसले देशका विभिन्न क्षेत्रमा आफ्ना नयाँ-नयाँ व्यावसायिक आयोजनाहरू विस्तार गर्दै लगिरहेको छ। अर्कोतर्फ, कम्पनी B को कुल बिक्री र नाफा प्रत्येक वर्ष द्रुत गतिमा घट्दै गइरहेको छ, कम्पनी चलाउनका लागि लिइएको ऋण र त्यसको ब्याजको भार दिनप्रतिदिन आकासिँदै छ, र यसको मुख्य व्यवसाय बजारको प्रतिस्पर्धाका कारण दिनानुदिन कमजोर र संकुचित हुँदै गइरहेको छ।
अब अल्पकालमा बजारको सट्टाबाजी वा कर्नरिङका कारण यी दुवै कम्पनीको शेयर मूल्य बजारमा समान देखिए तापनि, एक सचेत र वास्तविक Fundamental Investor ले सधैँ कम्पनी A लाई नै आफ्नो लगानीको मुख्य र सुरक्षित रोजाइ बनाउँछ। किनकि उसको लगानीको मुख्य आधार शेयरको क्षणिक चटक नभएर कम्पनीको वास्तविक व्यवसायको मजबुत गुणस्तर र वित्तीय स्वास्थ्य हो।
| पक्ष | मुख्य अवयव | लगानीमा महत्व |
|---|---|---|
| गुणात्मक (Qualitative) | व्यवसायको प्रकृति, व्यवस्थापनको गुणस्तर | कम्पनी कसरी चल्छ, नेतृत्व भरपर्दो छ? |
| संख्यात्मक (Quantitative) | नाफा, सम्पत्ति, ऋण, वृद्धि दर | कम्पनी गणितीय रूपमा कति बलियो? |
| पक्ष | Revenue (Top-Line) | Net Profit (Bottom-Line) |
|---|---|---|
| परिभाषा | वस्तु/सेवा बेचेर कमाएको कुल आम्दानी | सबै खर्च, ब्याज, कर कटाएर बाँकी खुद नाफा |
| गणना | कुल बिक्री रकम | Revenue − कुल खर्च |
| स्थान | हिसाबमा सबैभन्दा माथि | हिसाबमा सबैभन्दा तल |
| सूचक | Strong Company | Weak Company |
|---|---|---|
| नाफा | लगातार बढ्दो | लगातार घट्दो |
| ऋण (Debt) | नियन्त्रित / न्यून | अत्यधिक र बढ्दो |
| व्यवस्थापन | कुशल, इमानदार | कमजोर, अपारदर्शी |
| बजार माग | बलियो, बढ्दो | कमजोर, संकुचित |
NEPSE मा सूचीकृत भएको आफ्नो मनपर्ने कुनै पनि एउटा कम्पनी छान्नुहोस् र त्यसको वेबसाइट वा त्रैमासिक प्रतिवेदन खोलेर त्यो कम्पनीले वास्तवमा बजारमा कसरी पैसा कमाउँछ, त्यसको मुख्य Business Model आफ्नै शब्दमा लेख्नुहोस्।
तपाईंले छनोट गर्नुभएको उक्त कम्पनीको पछिल्लो ३ वर्षको त्रैमासिक वा वार्षिक वित्तीय विवरणहरू संकलन गर्नुहोस् र त्यसको कुल बिक्री (Revenue) र खुद नाफा (Profit) को ट्रेन्ड बढ्दो छ कि घट्दो, त्यसको एउटा तालिका तयार पार्नुहोस्।
सम्बन्धित कम्पनीको ब्यालेन्स सिटको अध्ययन गरी कम्पनीमाथि हाल कति रुपैयाँ बराबरको दीर्घकालीन वा अल्पकालीन ऋण (Long-term / Short-term Debt) छ र त्यसले कम्पनीको वित्तीय स्वास्थ्यलाई कत्तिको प्रभाव पारेको छ, पत्ता लगाउनुहोस्।
आफूले अध्ययन गरिरहेको कम्पनीको समग्र वित्तीय अवस्था, व्यवस्थापनको इतिहास र बजारको मागलाई हेरेर “म भविष्यमा किन यो कम्पनीको एउटा जिम्मेवार हिस्सा वा मालिक बन्न चाहन्छु?” भन्ने प्रश्नको तार्किक र तथ्यपरक उत्तर लेख्नुहोस्।
सेयर बजारको प्राविधिक Chart ले तपाईंलाई केवल बजारमा चलिरहेको मूल्य (Price) र मानिसहरूको तात्कालिक मुडको कथा सुनाउँछ। तर Fundamental Analysis ले तपाईंलाई त्यस मूल्यको पछाडि लुकेर बसेको वास्तविक व्यवसायको वित्तीय क्षमता र शक्तिको कथा सुनाउँछ। दीर्घकालीन रूपमा बजारबाट ठूलो सम्पत्ति निर्माण गर्ने यात्रामा यी दुवै औजारहरू आ-आफ्नो स्थानमा उपयोगी हुन सक्छन्, तर कम्पनीको आन्तरिक व्यवसाय र वित्तीय स्वास्थ्यलाई जगैदेखि नबुझीकन बजारमा गरिएको कुनै पनि लगानी सधैँ अधुरो, जोखिमपूर्ण र घातक साबित हुन सक्छ।
Fundamental Analysis भनेको बजारको हल्ला र कोलाहल भन्दा माथि उठेर कुनै पनि सूचीकृत कम्पनीको वास्तविक वित्तीय शक्ति, त्यसको व्यापारिक मोडेल, खुद नाफा कमाउने क्षमता, ऋणको भार, व्यवस्थापन टोलीको दक्षता र भविष्यको दीर्घकालीन वृद्धिको सम्भावनालाई गणितीय रूपमा अध्ययन र मूल्यांकन गर्ने एक व्यवस्थित प्रक्रिया हो। यस Chapter मा हामीले फन्डामेन्टल एनालिसिसको वास्तविक परिभाषा, लगानी गर्नुअघि व्यवसाय बुझ्नुको गम्भीर महत्त्व, कुल आम्दानी (Revenue), खुद नाफा (Profit), बैंक ऋण (Debt), व्यवस्थापनको गुणस्तर (Management) र कम्पनीको भावी वृद्धि (Growth) जस्ता अत्यन्तै महत्त्वपूर्ण र आधारभूत विषयहरूको जगलाई सरल भाषामा बुझ्यौँ। अब हामीले कम्पनीको वित्तीय अवस्था केलाउनका लागि चाहिने मुख्य वैचारिक धरातल तयार पारिसकेका छौँ। यसपछिको अर्को Chapter मा हामी दीर्घकालीन लगानीकर्ता र इन्भेस्टरहरूले धेरै प्रयोग गर्ने अत्यन्तै महत्वपूर्ण र प्रसिद्ध वित्तीय सूचकहरू — जस्तै प्रतिशेयर आम्दानी (EPS), मूल्य आम्दानी अनुपात (PE Ratio), प्रतिशेयर किताबी मूल्य (Book Value), इक्विटीमा प्रतिफल (ROE) र सञ्चित कोष (Reserve) — लाई सरल, गणितीय र व्यावहारिक भाषामा बुझ्नेछौँ।