सुरेशले सेयर बजारमा राम्रो setup भेट्यो। Stock Breakout गर्दै थियो। Volume पनि राम्रो थियो। Sector पनि बलियो देखिन्थ्यो। उसलाई लाग्यो, “यो trade पक्का चल्छ।” उसको trading capital Rs. 200,000 थियो। उसले Rs. 100,000 बराबरको share किन्यो। Stop Loss पनि राखेको थियो, तर Stop Loss hit भए उसको capitalको लगभग 8% loss हुने थियो।
Trade fail भयो। Stop Loss hit भयो। सुरेशले एउटै tradeमा ठूलो loss खायो। अब उसको मन डरायो। अर्को राम्रो setup आएको थियो, तर उसले trade गर्न सकेन। किनकि capital मात्र घटेको थिएन, confidence पनि घटेको थियो।
अर्कोतर्फ, रबिनले त्यही setup लिएको थियो। तर उसको rule थियो—“म एक tradeमा आफ्नो trading capitalको 1% भन्दा बढी risk गर्दिनँ।” उसको capital Rs. 200,000 थियो, त्यसैले उसको maximum allowed risk Rs. 2,000 थियो। Stop Loss distance अनुसार उसले quantity calculate गर्यो। Trade fail भयो, तर loss Rs. 2,000 वरिपरि मात्र रह्यो। उसलाई दुःख लाग्यो, तर ऊ mentally stable रह्यो। अर्को setupमा फेरि plan अनुसार trade गर्न सक्यो।
दुवै trader गलत भए। तर सुरेशको गल्तीले account र mind दुबै हल्लायो। रबिनको गल्ती business expense जस्तै रह्यो।
Trading मा तपाईं कति सही हुनुहुन्छ भन्ने मात्र महत्वपूर्ण छैन। तपाईं गलत हुँदा कति गुमाउनुहुन्छ भन्ने झन् महत्वपूर्ण छ। एक tradeमा धेरै risk लिँदा एउटा गलत decisionले धेरै महिना मेहनत बिगार्न सक्छ। सानो risk लिँदा तपाईं धेरै tradeको sample size survive गर्न सक्नुहुन्छ।
1 Trade मा कति risk लिने भन्ने प्रश्न trader को survivalसँग जोडिएको छ। यो question को उत्तर बिना trading गर्नु भनेको seat belt बिना तेज गाडी चलाउनु जस्तै हो।
Trading probability game हो। यसको अर्थ तपाईंका सबै trade win हुँदैनन्। राम्रा setup पनि fail हुन सक्छन्। Strong Breakout पनि Fake Breakout बन्न सक्छ। Support Bounce पनि Breakdown बन्न सक्छ। Pullback पनि trend reversal बन्न सक्छ। त्यसैले traderले पहिले नै accept गर्नुपर्छ—loss trade आउँछ।
यदि loss trade आउँछ भन्ने कुरा निश्चित छ भने risk per trade define गर्नु अनिवार्य हुन्छ। Risk per trade define नभए trader कहिलेकाहीँ धेरै कम risk लिन्छ, कहिलेकाहीँ अत्यधिक risk लिन्छ। यस्तो inconsistencyले accountलाई अस्थिर बनाउँछ।
1 Trade मा कति risk लिने भन्ने कुराले तीन कुरा निर्धारण गर्छ:
धेरै beginner सोच्छन्—“Setup strong छ, त्यसैले risk धेरै लिन मिल्छ।” तर marketमा कुनै setup guarantee हुँदैन। Strong setupमा probability राम्रो हुन सक्छ, तर loss सम्भव छ। त्यसैले risk सधैं limited हुनुपर्छ।
यो chapter महत्वपूर्ण छ किनकि यसले तपाईंलाई single trade risk, daily/weekly risk, losing streak risk, capital protection, and emotional control बुझाउँछ। Trading मा तपाईंको लक्ष्य हरेक trade जित्नु होइन; risk यति controlमा राख्नु हो कि हार्दा पनि खेलबाट बाहिर निस्कन नपरोस्।
1 Trade मा risk भनेको यदि तपाईंको Stop Loss hit भयो भने तपाईंको trading capitalबाट कति पैसा गुम्छ भन्ने हो।
उदाहरण:
यदि trade fail भयो भने तपाईंले Rs. 1,000 वरिपरि loss accept गर्ने plan बनाउनुहुन्छ। त्यसपछि Entry र Stop Lossको distance अनुसार quantity calculate गर्नुहुन्छ।
सामान्य रूपमा beginner traderका लागि एक tradeमा सानो risk राम्रो हुन्छ। धेरै trader 0.5% देखि 2% भित्र risk राख्ने सोच प्रयोग गर्छन्। तर यो fixed rule होइन। तपाईंको experience, strategy, market condition, capital size, psychology, and liquidity अनुसार risk adjust हुन सक्छ।
सरल रूपमा:
यो number profit guarantee होइन। यो survival framework हो।
सरल भाषामा, 1 Trade मा risk यति मात्र लिनुपर्छ कि Stop Loss hit हुँदा तपाईंको capital र confidence दुवै सुरक्षित रहोस्।
Risk per trade define गर्दा पहिले trading capital स्पष्ट हुनुपर्छ। तपाईंको total net worth, salary, savings, emergency fund, investing capital, and trading capital अलग कुरा हुन्। Risk per trade trading capitalको आधारमा calculate गर्नुपर्छ, घर खर्च वा emergency fundको आधारमा होइन।
उदाहरणका लागि, तपाईंको total savings Rs. 500,000 छ, तर trading capital Rs. 200,000 मात्र हो भने risk calculation Rs. 200,000 बाट गर्नुपर्छ। Emergency money marketमा risk गर्नु हुँदैन।
Risk per tradeको core logic हो—एक tradeले तपाईंको accountमा ठूलो damage गर्न नपाओस्। यदि तपाईं 1 tradeमा 10% risk गर्नुहुन्छ र 5 losing trades लगातार आउँछन् भने account लगभग आधा कमजोर हुन सक्छ। तर 1% risk गर्नुहुन्छ भने 5 lossपछि पनि account survive हुन्छ। यही compounding र survivalको आधार हो।
Losing streak tradingको natural part हो। राम्रो traderलाई पनि लगातार 3, 4, 5 loss आउन सक्छ। यदि strategyको win rate 50% छ भने पनि losing streak सम्भव छ। यदि risk per trade धेरै छ भने losing streakले emotional breakdown ल्याउँछ। यदि risk per trade controlled छ भने trader process continue गर्न सक्छ।
Risk per trade choose गर्दा आफ्नो psychology इमानदारीका साथ बुझ्नुपर्छ। यदि 1% lossले पनि तपाईं रातभरि सुत्न सक्नुहुन्न भने risk घटाउनुहोस्। यदि Stop Loss hit हुँदा तपाईं तुरुन्त revenge trade गर्न चाहनुहुन्छ भने risk धेरै छ। Good risk amount त्यो हो जुन loss हुँदा दुख्छ, तर तपाईंको discipline भत्काउँदैन।
Risk per trade market condition अनुसार adjust गर्न सकिन्छ। Strong bullish market, clear sector rotation, high-quality setupमा normal risk। Confusing sideways marketमा reduced risk। Bearish marketमा very small risk वा no trade। Market खराब हुँदा same riskले पनि ज्यादा damage गर्न सक्छ, किनकि false signal धेरै हुन्छ।
Setup quality अनुसार पनि risk adjust गर्न सकिन्छ। तर यो सावधानीपूर्वक गर्नुपर्छ। High-quality setupमा normal risk। Average setupमा half risk। Weak setupमा no trade। Weak setupमा “small risk लिएर हेर्छु” भन्ने habit पनि overtrading बन्न सक्छ। No trade पनि valid decision हो।
Risk per trade र Position Sizing जोडिएको छ। Risk per trade decide भएपछि quantity formulaबाट आउँछ:
उदाहरण:
यसरी risk fixed हुन्छ। यदि Stop Loss टाढा छ भने quantity घट्छ। यदि Stop Loss नजिक छ भने quantity बढ्न सक्छ, तर exposure limit र liquidity पनि हेर्नुपर्छ।
Risk per trade define गर्दा total exposure पनि ध्यान दिनुपर्छ। मानौं तपाईं 1 tradeमा 1% risk राख्दै हुनुहुन्छ, तर एकै sectorका 5 trade खोल्नुभएको छ। प्रत्येकमा 1% risk भए पनि sector correction आयो भने total risk 5% हुन सक्छ। त्यसैले open risk पनि calculate गर्नुपर्छ।
Open Risk भनेको सबै open tradesको Stop Loss hit भए total कति loss हुन्छ भन्ने हो। Professional trader केवल single trade risk होइन, total portfolio risk पनि हेर्छ।
उदाहरण:
यदि सबै correlated छन् भने 4% risk एकैचोटि आउन सक्छ। त्यसैले एक समयमा maximum open risk rule चाहिन्छ।
Daily loss limit वा weekly loss limit पनि useful हुन्छ। उदाहरणका लागि, traderको rule हुन सक्छ—“आज 2% loss भयो भने आजको trading बन्द।” वा “एक हप्तामा 4% loss भयो भने अर्को हप्ता size घटाउने।” Swing traderका लागि daily loss limit भन्दा weekly risk review बढी practical हुन सक्छ।
Risk per trade बढाउने temptation profitपछि आउँछ। केही profitable tradesपछि trader सोच्दछ—“अब म market बुझ्छु।” अनि risk 1% बाट 3%, 5% बनाउँछ। एउटा wrong tradeले profit फिर्ता जान सक्छ। Risk increase gradual हुनुपर्छ, emotional होइन।
Risk per trade घटाउने rule पनि हुनुपर्छ। लगातार 3 loss आएपछि risk half गर्ने। Market unclear भए risk half गर्ने। Major event/news uncertaintyमा risk reduce गर्ने। यस्तो rule traderलाई बचाउँछ।
Risk per tradeलाई capital preservation planसँग जोड्नुपर्छ। यदि account 10% drawdownमा गयो भने risk per trade घटाउने। यदि 15% drawdown भयो भने trading pause गरेर system review गर्ने। यदि trader लगातार rule तोड्दैछ भने market होइन, psychology problem हो।
Risk per tradeको professional mindset:
Trading मा risk per trade छोटो number जस्तो देखिन्छ, तर यही numberले long-term survival बनाउँछ।
NEPSE मा 1 Trade मा कति risk लिने भन्ने कुरा धेरै practical हुन्छ, किनकि यहाँ liquidity, circuit, TMS execution, settlement, and market sentimentले risk बढाउन सक्छ।
NEPSE मा manual Stop Loss execution हुने भएकाले risk per trade धेरै राख्नु खतरनाक हुन सक्छ। यदि तपाईं market समयमा काममा व्यस्त हुनुहुन्छ, मोबाइल access कमजोर छ, वा TMS राम्रोसँग monitor गर्न सक्नुहुन्न भने risk per trade कम राख्नु राम्रो हुन्छ। Lifestyle पनि risk managementको भाग हो।
NEPSE मा low liquidity stockमा Stop Loss levelमा sell गर्न नसक्ने risk हुन्छ। Formula अनुसार 1% risk भए पनि actual loss बढी हुन सक्छ, किनकि price down circuit वा buyer absenceमा गिर्न सक्छ। यस्तो stockमा risk per trade घटाउनु वा trade avoid गर्नु राम्रो हुन्छ।
NEPSE मा sector correlation धेरै हुन्छ। यदि तपाईंले Finance sectorका धेरै stock किन्नुभयो भने प्रत्येक tradeमा 1% risk राखे पनि sector correctionले सबै stop hit गराउन सक्छ। त्यसैले one trade riskसँगै sector risk पनि manage गर्नुपर्छ।
NEPSE मा news, policy, interest rate, liquidity condition, dividend expectation, bonus/right share rumor, and market sentimentले price movement असर गर्छ। Uncertain event अघि risk घटाउनु बुद्धिमानी हुन सक्छ।
NEPSE मा broker commission, tax, DP charge, WACC, EDIS, settlement, and other chargesले loss/profitमा असर गर्छन्। Stop Loss hit हुँदा actual loss calculationमा cost पनि जोडिन्छ। यी rate/rule समयसँगै परिवर्तन हुन सक्छन्, त्यसैले लगानी गर्नु अघि SEBON, NEPSE, CDSC, broker वा official source बाट verify गर्नुहोस्।
NEPSE traderका लागि practical guideline यस्तो हुन सक्छ:
यी guideline fixed law होइनन्। तपाईंको capital, experience, psychology, and system अनुसार adjust गर्नुपर्छ।
यो rate/rule समयसँगै परिवर्तन हुन सक्छ, त्यसैले लगानी गर्नु अघि SEBON, NEPSE, CDSC, broker वा official source बाट verify गर्नुहोस्।
Risk per trade psychologyसँग सीधा जोडिएको छ। यदि risk धेरै छ भने traderको mind डर, greed, hope, and panicले भरिन्छ। Price सानो तल जाँदा पनि anxiety हुन्छ। Stop Loss hit भए दुख असह्य हुन्छ। अनि trader Stop Loss हटाउन, average down गर्न, वा revenge trade गर्न थाल्छ।
Risk सानो छ भने trader शान्त हुन्छ। ऊ plan follow गर्न सक्छ। Loss आए पनि सोच्न सक्छ—“यो मेरो systemको एउटा trade मात्र हो।” यही calmness trading edge हो।
Beginnerलाई ठूलो profit चाहिन्छ, त्यसैले ठूलो risk लिन्छ। Professionalलाई लामो समय टिक्नु छ, त्यसैले risk control गर्छ। Beginner एउटा tradeबाट life change गर्न खोज्छ। Professional हजार tradeको process बनाउँछ।
Risk per trade धेरै राख्नु अक्सर greedबाट आउँछ। “यो मौका छुट्नु हुँदैन।” “यो setup पक्का हो।” “यो tradeले मेरो loss recover गर्छ।” यी सोच dangerous हुन्। Marketमा पक्का केही छैन।
Risk कम राख्नु डर होइन। Risk कम राख्नु maturity हो। ठूलो capital बनाउन पहिले capital बचाउनुपर्छ। कुनै पनि trader लगातार गलत हुन सक्छ। Risk per trade कम भयो भने गलत हुँदा पनि सिक्ने समय पाइन्छ।
Risk per tradeको psychological test यस्तो छ:
यदि उत्तर negative छ भने risk धेरै छ। Risk घटाउनुहोस्।
Risk per trade को psychological rule हो—“Risk यति राख, कि गलत हुँदा पनि तिमी processमा फर्किन सक।”
पहिलो गल्ती हो—एक tradeमा धेरै risk लिनु। एउटा setupमा overconfidenceले account damage गर्न सक्छ।
दोस्रो गल्ती हो—Risk per trade define नगर्नु। Quantity मनले decide गर्दा risk uncontrolled हुन्छ।
तेस्रो गल्ती हो—Stop Loss भए पनि allowed risk calculate नगर्नु। Stop Loss मात्र पर्याप्त छैन।
चौथो गल्ती हो—Profitपछि risk अचानक बढाउनु। Overconfidenceले ठूलो loss ल्याउन सक्छ।
पाँचौँ गल्ती हो—Lossपछि risk बढाएर recover गर्न खोज्नु। Revenge risk सबैभन्दा खतरनाक हुन्छ।
छैटौँ गल्ती हो—Market weak हुँदा same risk राख्नु। Weak marketमा false signal धेरै हुन सक्छ।
सातौँ गल्ती हो—Low liquidity stockमा normal risk लिनु। Actual loss planned lossभन्दा बढी हुन सक्छ।
आठौँ गल्ती हो—Open risk नहेर्नु। धेरै trade खोल्दा total portfolio risk ठूलो हुन सक्छ।
नवौँ गल्ती हो—Sector concentration ignore गर्नु। एउटै sectorका धेरै tradeले correlated loss दिन सक्छन्।
दशौँ गल्ती हो—Risk emotional comfortभन्दा ठूलो राख्नु। यदि loss सहन सकिँदैन भने size धेरै छ।
एघारौँ गल्ती हो—Drawdown आए पनि risk नघटाउनु। Account protectionका लागि risk reduce rule चाहिन्छ।
बाह्रौँ गल्ती हो—Risk सानो राख्दा profit सानो हुन्छ भनेर सोच्नु। Risk सानो राख्दा survival बढ्छ; survival बिना compounding हुँदैन।
जब तपाईं एउटै trade मा capital को 8%, 10% वा बढी risk गर्नुहुन्छ, तपाईंले अनजानमै त्यो एउटा trade लाई आफ्नो पूरा account माथि अधिकार दिनुहुन्छ। Trading probability game हो — राम्रो setup पनि fail हुन्छ, र losing streak राम्रो trader लाई पनि आउँछ। ठूलो risk मा एउटा गलत निर्णय वा 3-4 लगातार loss ले महिनौंको मेहनत मेटाउँछ, र capital सँगै confidence पनि भत्काउँछ — अनि trader अर्को राम्रो setup पनि लिन सक्दैन। सानो risk ले तपाईंलाई गलत हुने अधिकार दिन्छ, तर खेलबाट बाहिर फाल्दैन। Setup जतिसुकै बलियो लागे पनि risk limited राख्नुहोस् — किनकि market मा कुनै कुरा guaranteed छैन। Risk तपाईंको विश्वासले होइन, survival plan ले तय गर्नुपर्छ।
1 Trade मा risk लिँदा यी rules प्रयोग गर्नुहोस्:
Risk per trade को मुख्य rule हो—एक tradeले तपाईंको account, confidence, र future opportunity नष्ट गर्न नपाओस्।
Scenario 1: 1% Risk Model
Trading Capital: Rs. 200,000
Risk per Trade: 1%
Allowed Risk: Rs. 2,000
Entry: Rs. 500
Stop Loss: Rs. 475
Risk per Share: Rs. 25
Position Size = Rs. 2,000 ÷ Rs. 25 = 80 shares
यदि Stop Loss hit भयो भने approximate price loss Rs. 2,000 हुन्छ। Transaction cost अलग जोडिन्छ।
Scenario 2: 0.5% Conservative Risk Model
Trading Capital: Rs. 200,000
Risk per Trade: 0.5%
Allowed Risk: Rs. 1,000
Entry: Rs. 500
Stop Loss: Rs. 475
Risk per Share: Rs. 25
Position Size = Rs. 1,000 ÷ Rs. 25 = 40 shares
यो beginner, weak market, वा learning phaseका लागि safer model हुन सक्छ।
Scenario 3: 2% Aggressive Risk Model
Trading Capital: Rs. 200,000
Risk per Trade: 2%
Allowed Risk: Rs. 4,000
Entry: Rs. 500
Stop Loss: Rs. 475
Risk per Share: Rs. 25
Position Size = Rs. 4,000 ÷ Rs. 25 = 160 shares
यो aggressive हो। यदि लगातार loss आए account र psychologyमा असर पर्न सक्छ। Beginnerका लागि यस्तो risk धेरै हुन सक्छ।
Scenario 4: Losing Streak Impact
Capital: Rs. 100,000
यदि risk per trade 5% छ र लगातार 5 loss आए:
Approximate loss = Rs. 25,000
Capital धेरै कमजोर हुन्छ।
यदि risk per trade 1% छ र लगातार 5 loss आए:
Approximate loss = Rs. 5,000
Capital अझै strong रहन्छ।
Lesson: Losing streak सोचेर risk choose गर्नुहोस्।
Scenario 5: Open Risk Problem
Traderसँग 4 open trades छन्। प्रत्येक tradeमा 1.5% risk छ।
Total Open Risk = 6%
यदि market suddenly weak भयो र चारै stop hit भए भने account 6% घट्न सक्छ। यदि ती सबै एउटै sectorका छन् भने risk अझै concentrated छ। यस्तो अवस्थामा position size वा number of trades घटाउनुपर्छ।
| Risk per Trade | 5 लगातार Loss (Capital Rs. 100,000) | बाँकी Capital | नतिजा |
|---|---|---|---|
| 0.5% | −Rs. 2,500 | ~Rs. 97,500 | Very safe |
| 1% | −Rs. 5,000 | ~Rs. 95,000 | Safe, survive |
| 2% | −Rs. 10,000 | ~Rs. 90,000 | Manageable |
| 5% | −Rs. 25,000 | ~Rs. 75,000 | Account कमजोर |
| Trading Capital | Risk % | Allowed Risk |
|---|---|---|
| Rs. 200,000 | 0.5% | Rs. 1,000 |
| Rs. 200,000 | 1% | Rs. 2,000 |
| Rs. 200,000 | 1.5% | Rs. 3,000 |
| Rs. 200,000 | 2% | Rs. 4,000 |
| Open Trade | Risk | Running Total |
|---|---|---|
| Trade 1 | 1.5% | 1.5% |
| Trade 2 | 1.5% | 3.0% |
| Trade 3 | 1.5% | 4.5% |
| Trade 4 | 1.5% | 6.0% (Total Open Risk) |
आफ्नो trading capital लेख्नुहोस्:
Trading Capital: Rs. ______
अब यी risk percentage अनुसार allowed risk निकाल्नुहोस्:
कुन amount loss हुँदा तपाईं emotionally stable रहन सक्नुहुन्छ, इमानदारीका साथ लेख्नुहोस्।
तलको data प्रयोग गरेर position size निकाल्नुहोस्:
Allowed Risk = ?
Risk per Share = ?
Position Size = ?
एक losing streak table बनाउनुहोस्। मानौं तपाईं लगातार 5 loss खानुहुन्छ:
यसबाट कुन risk तपाईंको psychologyसँग मिल्छ लेख्नुहोस्।
आफ्नो पुराना 5 loss trades review गर्नुहोस्:
आफ्नो personal Risk Rule लेख्नुहोस्:
1 Trade मा risk कति लिने भन्ने निर्णय तपाईंको trading careerको safety limit हो। यो number सानो देखिए पनि यसले तपाईंको capital, confidence, and consistency बचाउँछ।
Trading मा गलत हुनु normal हो। ठूलो गलत हुनु dangerous हो। Small riskले तपाईंलाई गलत हुन अनुमति दिन्छ, तर marketबाट बाहिर फाल्दैन।
Setup राम्रो भए पनि risk limited राख्नुहोस्। कुनै trade guaranteed हुँदैन। Risk per trade तपाईंको विश्वासले होइन, तपाईंको survival planले तय गर्नुपर्छ।
यदि Stop Loss hit हुँदा तपाईं emotionally टूट्नुहुन्छ भने risk धेरै छ। Risk यति राख्नुहोस् कि loss आउँदा तपाईं journal लेख्न सक्नुहोस्, revenge trade होइन।
1 Trade मा कति risk लिने भन्ने कुरा traderको capital protection, psychology, and long-term survivalसँग जोडिएको छ। Tradingमा सबै trade win हुँदैनन्, त्यसैले प्रत्येक tradeमा predefined risk amount हुनुपर्छ।
Risk per trade सामान्यतया trading capitalको percentageका रूपमा define गरिन्छ। Beginnerका लागि 0.5%–1% risk per trade practical हुन सक्छ। More experienced trader 1% आसपास वा आफ्नो system अनुसार adjust गर्न सक्छन्। 2% भन्दा माथि risk धेरै सावधानी, experience, and discipline बिना खतरनाक हुन सक्छ।
Allowed Risk = Trading Capital × Risk Percentage हो। त्यसपछि Entry र Stop Loss बीचको Risk per Share निकालेर Position Size calculate गर्नुपर्छ। Quantity confidenceबाट होइन, risk calculationबाट तय हुनुपर्छ।
NEPSE मा risk per trade राख्दा liquidity, manual Stop Loss execution, circuit risk, sector concentration, NEPSE index condition, TMS access, broker costs, WACC, EDIS, and settlement practical factors ध्यान दिनुपर्छ। Low liquidity र hype stockमा risk घटाउनु वा avoid गर्नु राम्रो हुन्छ।
Risk per trade psychologyसँग पनि जोडिएको छ। धेरै riskले fear, panic, revenge, and Stop Loss violation ल्याउँछ। सही riskले calm decision, process discipline, and long-term consistency दिन्छ।
यो chapter को मुख्य lesson यही हो—एक tradeबाट धनी हुने सोच त्याग्नुहोस्। प्रत्येक tradeमा risk सानो राखेर, धेरै tradeको journey survive गर्न सक्ने system बनाउनुहोस्।